Calendario apícola e vitivinícola galego con superposición velutina

Xaneiro

Actuacións na colmea

• Vixilancia da invernada — non abrir colmea
• Inspección externa: peso da colmea, actividade na piqueira
• Manter pasos de auga limpos preto do colmear

Actuacións sobre velutina

• Inicio do trampeo de fundadoras nas zonas costeiras (final de mes)
• Revisión do material de trampas: limpar, recargar atraínte

Notas. Risco baixo — a actividade da velutina é mínima nesta data salvo en zonas costeiras moi suaves.

Febreiro

Actuacións na colmea

• Avaliación de reservas de mel
• Suplemento con candi se é necesario
• Limpeza do fondo da colmea cando o tempo o permita

Actuacións sobre velutina

• Trampeo de fundadoras en toda Galicia (pico de eficiencia)
• Localizar e destruír niños primarios nas paredes, cobertizos, terrazas

Notas. Mes clave para o trampeo de fundadoras. Cada raíña capturada agora evita un niño completo no verán.

Marzo

Actuacións na colmea

• Primeiras revisións internas en días cálidos
• Verificación de estado de raíña e postura
• Avaliación de varroa

Actuacións sobre velutina

• Continuar trampeo de fundadoras
• Buscar niños primarios (esféricos, do tamaño dunha mandarina)

Notas. Os niños primarios xa son visibles. Reportar calquera atopado na canle oficial 012.gal e tamén no mapa público.

Abril

Actuacións na colmea

• Inicio da tempada activa: ampliar cámara de cría
• Iniciar tratamento varroa se procede
• Avaliar enxameado

Actuacións sobre velutina

• Final do trampeo selectivo de fundadoras (en costa)
• Revisión semanal do colmear: niños primarios próximos

Notas. Suspender trampeo masivo non selectivo: a partir de agora prexudica polinizadores autóctonos.

Maio

Actuacións na colmea

• Recolección de mel temperá (acacia, eucalipto)
• Control activo de enxameado
• Reposición de cera virxe

Actuacións sobre velutina

• Vixilancia de niños secundarios incipientes
• NON usar trampas de cebo nesta época: prexudican polinizadores

Notas. Mes de baixa actividade velutina relativa, pero é cando se forman as colonias secundarias.

Xuño

Actuacións na colmea

• Pico de produción de mel (eucalipto, silveiras)
• Manter colmeas equilibradas

Actuacións sobre velutina

• Inicio da depredación nos colmenares (acoso á piqueira)
• Considerar instalación de bozais e arpas eléctricas

Actuacións nos viñedos

• Planificación da xanela de vendima e revisión do plan de seguridade do persoal
• Primeiras vixilancias visuais nos viñedos en flor e en envero — anotar avistamentos

Notas. Os primeiros ataques regulares sobre colmeas adoitan empezar agora en Galicia interior.

Xullo

Actuacións na colmea

• Recolección principal de mel
• Vixilancia diaria do colmear
• Reducir piqueiras se hai depredación intensa

Actuacións sobre velutina

• Activar arpas eléctricas e bozais en colmeas máis débiles
• Localización e marcaxe de niños secundarios visibles
• Reportar á Xunta para retirada

Actuacións nos viñedos

• Inicio da vendima temperá en Rías Baixas (albariño) — vixilancia diaria do envero
• Charla de seguridade fronte a picaduras para o persoal de vendima manual
• Inspección semanal das parcelas con niños secundarios próximos

Notas. Mes de alto risco. As perdidas concéntranse en xullo–setembro segundo Diéguez-Antón et al. 2022.

Agosto

Actuacións na colmea

• Última recolección de mel
• Reforzar tratamento varroa
• Avaliar perdas e estado das colmeas

Actuacións sobre velutina

• Pico anual de presión velutina nos colmenares
• Manter arpas eléctricas operativas e limpas
• Buscar e reportar niños no monte e en zonas urbanas

Actuacións nos viñedos

• Pico de presión velutina coincidente coas semanas centrais da vendima
• Inspección diaria de acios: perforacións, fermentacións acéticas iniciais, descarte sanitario
• Reportar niños grandes próximos á parcela á canle oficial 012.gal e ao mapa público

Notas. Pico do ciclo. As colmeas máis débiles poden colapsar nestas semanas. Considerar reforzo nutricional.

Setembro

Actuacións na colmea

• Alimentación de outono se as reservas son baixas
• Recompoñer cámaras de cría
• Tratamento contra varroa post-mel

Actuacións sobre velutina

• Continuar bozais e arpas — alta presión sostida
• Niños secundarios alcanzan tamaño máximo (>50cm)

Actuacións nos viñedos

• Vendima principal en Ribeiro, Ribeira Sacra, Valdeorras e Monterrei
• Equipamento de protección para vendimadores en parcelas illadas (socalcos do Sil)
• Sinalizar e reportar niños grandes preto dos camiños de acceso ás parcelas

Notas. Os niños son grandes e visibles desde lonxe. Boa data para censos visuais en zonas arboradas.

Outubro

Actuacións na colmea

• Alimentación de inverno (xarope espeso)
• Reducir entradas para inverno
• Verificación final de varroa

Actuacións sobre velutina

• Presión velutina aínda alta — manter proteccións
• Saen as primeiras raíñas fundadoras (futuras 2026)

Actuacións nos viñedos

• Vendima tardía e poda inicial — niños quedan visibles co descenso da follaxe
• Censo visual de niños nas árbores próximas á parcela; marcar para retirada invernal

Notas. Comeza o relevo xeracional. As fundadoras saen do niño e migran. Documentar avistamentos en zonas novas.

Novembro

Actuacións na colmea

• Cesar alimentación líquida
• Comprobación final de pesos
• Fechar parcialmente piqueiras se cómpre

Actuacións sobre velutina

• Caída da actividade dos niños — comeza fin de ciclo
• Boa época para detectar e marcar niños esfoladores nas árbores deciduas

Notas. As follas caen e os niños quedan á vista. Reportar para retirada antes de inverno.

Decembro

Actuacións na colmea

• Repouso invernal — non abrir colmea
• Revisión externa: actividade na piqueira en días cálidos

Actuacións sobre velutina

• Os niños do ciclo 2025 están baleiros — período idóneo para retirada
• Preparar material de trampeo para xaneiro

Notas. Período de pausa para a colmea, pero de planificación para o equipo. Repasa o calendario do ano vindeiro.